Στους βασικούς άξονες της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής αναφέρθηκαν τα μέλη της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Εξωτερικών, ο υπουργός Δημήτρης Δρούτσας, η Αναπληρώτρια Υπουργός Μαριλίζα Ξενογιανακοπούλου και οι Υφυπουργοί Σπύρος Κουβέλης και Δημήτρης Δόλλης σε συνέντευξη Τύπου, την Τετάρτη στο ΥΠΕΞ.
Υποδεχόμενος τους συνεργάτες του ο κ. Δρούτσας ευχήθηκε ‘‘καλή δουλειά’‘ και μεταξύ άλλων, μιλώντας για τις αλλαγές που συντελούνται στο διεθνές περιβάλλον ανακοίνωσε την συγκρότηση μιας Επιτροπής, η οποία θα επεξεργαστεί το νέο πολιτικό δόγμα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Στην Επιτροπή θα συμμετέχουν στελέχη του Υπουργείου, Ακαδημαϊκοί, ενώ ιδιαίτερο ρόλο θα διαδραματίσει το ΕΣΕΠ (Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής).
Ο κ. Δρούτσας αναφέρθηκε στα ‘‘απτά αποτελέσματα της πολιτικής των ένδεκα τελευταίων μηνών’‘, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα είχε χάσει τη φωνή της στο διεθνές στερέωμα.
Αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία για την ‘‘ατζέντα 2014’‘ για την ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών της Βαλκανικής, καθώς και στις πρόσφατες επισκέψεις του στο Βελιγράδι και την Πρίστινα, ενώ σε ό,τι αφορά το θέμα της ονομασίας της ΠΓΔΜ, σημείωσε ότι τώρα πλέον η Ελλάδα έχει δείξει την πολιτική της βούληση και γι’ αυτό οι πιέσεις δεν ασκούνται πλέον στη χώρα, γιατί το κλίμα έχει αντιστραφεί, εφόσον έχει καθορίσει το σαφές πλαίσιο για την πολιτική που επιδιώκει.
Σχετικά με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ο υπουργός επανέλαβε ότι η Ελλάδα επιδιώκει στενή συνεργασία με την Τουρκία, με την προϋπόθεση ότι θα υπάρχει πλήρης σεβασμός στο Διεθνές Δίκαιο, την εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδας και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα.
‘‘Στο πλαίσιο αυτό, είμαστε έτοιμοι, στηρίζουμε την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας με στόχο την πλήρη ένταξη’‘, τόνισε ο υπουργός επισημαίνοντας οτι δεν είναι στα ενδιαφέροντα της Ελλάδας η προώθηση μιας άλλου είδους σχέσης Τουρκίας – ΕΕ.
Πρόσθεσε δε οτι το αποτέλεσμα του πρόσφατου δημοψηφίσματος επιτρέπει στον πρωθυπουργό της Τουρκίας Ρ. Τ. Ερντογάν να προχωρήσει, με πιο αποφασιστικές μεταρρυθμίσεις, για το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας, αλλά και σε άλλα θέματα, όπως την επίλυση του Κυπριακού.
Αποκάλεσε ‘‘παράθυρο ευκαιρίας’‘ το δημοψήφισμα της Κυριακής για την τουρκική ηγεσία και τόνισε ότι ‘‘οφείλουμε να αξιοποιήσουμε αυτήν την ευκαιρία με προσεκτικά βήματα’‘.
Ο Δημήτρης Δρούτσας τόνισε πως το Κυπριακό παραμένει προτεραιότητα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και αυτό, άλλωστε, σημαδοτότησε με την πρόσφατη επίσκεψή του στη Λευκωσία, αμέσως με την ανάληψη των καθηκόντων του ως υπουργού. Σημείωσε οτι το Κυπριακό δεν περνά μια εύκολη φάση του, αναφέρθηκε, όμως, στη στενή συνεργασία και το συντονισμό που υπάρχει με την κυπριακή ηγεσία και τον πρόεδρο Χριστόφια.
Ιδιαίτερη μνεία έκανε ο κ.Δρούτσας στην πρόταση για την επιστροφή των Βαρωσίων και το άνοιγμα του λιμανιού της Αμμοχώστου και εξέφρασε την ελπίδα οτι η τουρκοκυπριακή πλευρά θα ανταποκριθεί θετικά, τονίζοντας οτι ‘‘είναι ευκαιρία να δείξει η Τουρκία ότι δεν μένει μόνο στα λόγια, αλλά τα κάνει και πράξεις με αποτελέσματα’‘.
Ο Δ. Δρούτσας αναφέρθηκε ακόμη στην αξιοποίηση των σχέσεων εμπιστοσύνης με τον αραβικό κόσμο και στην πολύ σημαντική συνεισφορά που μπορεί να προσφέρει η Ελλάδα στην προώθηση μιας λύσης στο Μεσανατολικό, το οποίο τώρα έχει εισέλθει σε μια νέα φάση.
Έκανε τέλος λόγο για τις επικείμενες αλλαγές στη δομή και τη λειτουργία των υπηρεσιών του Υπουργείου Εξωτερικών, που θα γίνει ακόμη πιο αποτελεσματική με το νέο σύστημα της ηλεκτρονικής διαχείρισης εγγράφων, τον εξορθολογισμό της οικονομικής διαχείρισης και τη μείωση της σπατάλης και την εξωστρέφεια των υπηρεσιών του Υπουργείου στην ελληνική κοινωνία. Και ανακοίνωσε ότι πρόκειται να ιδρυθεί θέση Ειδικού Γραμματέα με χρονική διάρκεια ενός έτους, ο οποίος θα ασχοληθεί με τα διοικητικά υπο την εποπτεία του Γ.Γ. πρέσβη Ι. Ζέππου.
Η Αναπληρώτρια Υπουργός Εξωτερικών Μαριλίζα Ξενογιανακοπούλου τόνισε την ‘‘τιμή και την ευθύνη’‘ που έχει για τη θέση που ανέλαβε, με αρμοδιότητα τις ευρωπαϊκές υποθέσεις.
‘‘Δυστυχώς τα προηγούμενα χρόνια η χώρα μας έχασε έδαφος’‘, ανέφερε η κα Ξενογιανακοπούλου, η οποία διαθέτει ευρωπαϊκή εμπειρία απο τις θέσεις, τις οποίες κατείχε στο παρελθόν σε ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.
‘‘Μπορούμε να συνδυάσουμε την ισχυρή παρουσία της χώρας στην Ευρώπη, αλλά και την ανάληψη δημιουργικού ρόλου στην συνδιαμόρφωση των πολιτικών’‘, τόνισε.
Αναφερόμενη στις προκλήσεις που θα απασχολήσουν την Ελλάδα, μίλησε για τη στρατηγική της διεύρυνσης με τη συμμετοχή της Ελλάδας, την στρατηγική του 2020 της ΕΕ – που θα αποτελέσει και τη μετεξέλιξη της στρατηγικής της Λισαβόνας- την αναθεώρηση των δημοσιονομικών, αλλά και την Λευκή Βίβλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αναμένεται να δοθεί στην δημοσιότητα μέσα στις επόμενες εβδομάδες, απο την οποία εξαρτάται και το μέλλον των δημοσιονομικών προοπτικών, η Κοινή Αγροτική Πολιτική κλπ.
Η κα Ξενογιανακοπούλου επεσήμανε την ανάγκη ενεργοποίησης όλων των δυνάμεων, τόσο σε πολιτικό επίπεδο όσο και στα όργανα της ΕΕ, γιατί, όπως είπε, στο νέο διαφοροποιημένο περιβάλλον έναν πολύ σημαντικό ρόλο έχουν να διεκδικήσουν και οι κοινωνικοί φορείς.
Απο την πλευρά του, ο Υφυπουργός Εξωτερικών Σπύρος Κουβέλης ανέφερε οτι το τελευταίο διάστημα η οικονομική διπλωματία έχει αναδειχθεί σε βασικό πυλώνα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, όπως είχε παρουσιασθεί στην ολοκληρωμένη στρατηγική, που στόχο έχει να ‘‘ανοίξει η ελληνική επιχειρηματικότητα προς τον έξω κόσμο’‘, με έμφαση τις αραβικές χώρες, τις χώρες του Κόλπου, τα Βαλκανια, τη Ρωσία και την Κίνα.
Ο Σπ. Κουβέλης ανέφερε οτι μέσα σε ένα χρόνο έγιναν περισσότερες επαφές από κάθε άλλη εποχή, αναφέρθηκε στην σύσταση Κοινής Επιτροπής με το Κατάρ για την επένδυση του Αστακού και στις σημαντικές επαφές με τη Λιβύη και τις χώρες του Ευξείνου Πόντου.
Αναφέρθηκε στο Ελληνοαραβικό Επιχειρηματικό Φόρουμ που θα γίνει στις 24 Σεπτεμβρίου, με τη συμμετοχή πολιτικών και επιχειρηματιών, είπε οτι οι επαφές με τους αμερικανούς ‘‘ξανάφεραν την Ελλάδα στη θέση του σημαντικού οικονομικού εταίρου για τις ΗΠΑ’‘ και πρόσθεσε οτι στόχος είναι τώρα ‘‘να ξεδιπλωθεί η ελληνική παρουσία και η οικονομική διπλωματία σε άλλες περιοχές, όπως στα Βαλκάνια (που συντάσσεται με το στόχο για το 2014), την Ιαπωνία, την Κορέα, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική. Ο κ.Κουβέλης αναφέρθηκε τέλος στην αλλαγή της υπηρεσίας της ΥΔΑΣ, με τον διαχωρισμό της αναπτυξιακής συνεργασίας απο την ανθρωπιστική βοήθεια.
Ο Δημήτρης Δόλλης, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα Υφυπουργού Εξωτερικών με αρμοδιότητα τα θέματα που αφορούν τον Απόδημο Ελληνισμό και τις Εκκλησιαστικές Υποθέσεις, επεσήμανε οτι ο Ελληνισμός της Διασποράς, η δεύτερη, τρίτη και τέταρτη γενιά, έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα στις χώρες όπου ζει.
‘‘Χαίρομαι γιατί επιστρέφω σε ένα χώρο μέσα απο τον οποίο ξεκίνησα μετά την επιστροφή μου στην Ελλάδα το 1999. Εναν τομέα, μια άλλη Ελλάδα, που όχι μόνο έχει μεγαλουργήσει, αλλά ζει σε διαφορετικά κομμάτια του κόσμου. Απο εμάς ζητάνε σεβασμό στην αντιμετώπιση την οποία η Ελλάδα τους οφείλει, χρησιμοποιώντας και αξιοποιωντας τη δυναμική εκεί που υπάρχει’‘, δήλωσε ο κ. Δόλλης και πρόσθεσε οτι ‘‘το εκκλησιαστικό και ιδιαίτερα τα Πατριαρχεία είναι ένα σοβαρό κομμάτι του τρίπτυχου γλώσσας – πολιτισμός – πίστη, του Ελληνα της Διασποράς και θα έχουν την ανάλογη προσοχή απο το ελληνικό κράτος’‘.
- Κυπριακό, σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας, ΠΓΔΜ, Ισραήλ
Ο Υπουργός των Εξωτερικών Δημήτρης Δρούτσας ερωτηθείς για ενδεχόμενη πρόθεση της Ελλαδας να διερευνήσει πιθανά κοιτάσματα φυσικού αερίου σε περιοχές όπου δεν εμπλέκεται η Τουρκία, σημείωσε πως η “Ελλάδα θα αξιοποιήσει όλα τα δικαιώματα που της αντιστοιχούν και προκύπτουν από το διεθνές δίκαιο”, ενώ σε ερώτηση που αφορούσε ενδεχόμενο “χρονοδιάγραμμα” στην εκδήλωση μιας “θετικής εξέλιξης εκ μέρους της Άγκυρας” ανέφερε, πως “δεν είναι σκόπιμο σε αυτή τη φάση” να τίθενται χρονικά ορόσημα, όμως “οι δύο κυβερνήσεις γνωρίζουν πόσο γρήγορα βήματα απαιτούνται”.
Ως προς το θέμα του “casus belli”, απαντώντας σε σχετική ερώτηση ο υπουργός Εξωτερικών επανέλαβε πως πρόκειται για μια “απαράδεκτη” αναφορά – τόσο στο επίπεδο των γενικών αρχών και της καλής γειτονίας, όσο και στο επίπεδο των προδιαγραφών που πρέπει να τηρούνται από μια υποψήφια χώρα.
Σε ερώτηση σχετική με το θέμα της ενταξιακής προοπτικής της Τουρκίας (που συζητήθηκε τις προάλλες στο άτυπο συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών), ο κ.Δρούτσας διέψευσε ότι υπήρξε “όξυνση των τόνων” (όπως τέθηκε στο σχετικό δημοσιογραφικό ερώτημα) και υπογράμμισε πως η Ελληνική κυβέρνηση “πιστεύει, ότι η Τουρκία μπορεί και πρεπει να κάνει τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, για να προχωρήσει η ενταξιακή πορεία της χώρας, με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, στις σχέσεις καλής γειτονίας, στα μειονοτικά δικαιώματα”.
Ο υπουργός Εξωτερικών διευκρίνισε ακόμη ότι κανείς εταίρος δεν υποστήριξε την “άνευ όρων ένταξη” της Τουρκίας στην ΕΕ και προσέθεσε πως αυτό που υποστηρίχθηκε από ορισμένους, είναι ότι “η Τουρκία δεν πρέπει να αποσυνδεθεί από την Ευρώπη” και ότι “πρέπει με κάποιο τρόπο να ενσωματώσουμε την Τουρκία στις πολιτικές της ΕΕ”. Όμως, υπογράμμισε ο κ.Δρούτσας, “ένας είναι ο μόνος δρόμος: πλήρης ανταπόκριση στις υποχρεώσεις για την πλήρη ένταξη”.
Σε ερώτηση αν κατά την κρίση του η Άγκυρα προκρίνει το “ευρωπαϊκό κοστούμι” ή τον ρόλο της “περιφερειακής δύναμης”, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών παρέπεμψε σε δηλώσεις του Τούρκου ομολόγου του για να υπογραμμίσει “πως η ευρωπαϊκή ενταξιακή στρατηγική, παραμένει πολύ ψηλά στην ατζέντα της Τουρκίας”.
Ως προς την αναγγελθείσα ιδιωτική πρωτοβουλία “να γίνει μια λειτουργία στην Αγ.Σοφία”, ο Υπουργός Εξωτερικών σημείωσε ότι τα “θέματα εκκλησιαστικής τάξης είναι αρμοδιότητα του Οικουμενικού Πατριαρχείου” και προσέθεσε ότι η ελληνική κυβέρνηση “βρίσκεται σε στενή συνεργασία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο”, υπογραμμίζοντας πως “οφείλουμε όλοι να σεβαστούμε τις απόψεις του σε αυτά τα θέματα”.
Το Κυπριακό
Σε ό,τι αφορά τα “περιθώρια ευελιξίας” που επιτρέπει η συμμετοχή του τουρκοκύπριου ηγέτη Ντ. Έρογλου στις συνομιλίες για το Κυπριακό, ο υπουργός Εξωτερικών παρέπεμψε στις δηλώσεις του κ .Έρογλου – που “απηχούν θέσεις του παρελθόντος” – για να παρατηρήσει, πως αυτά τα δεδομένα “δεν είναι ο πιο θετικός οιωνός ως προς την ευελιξία των διαπραγματεύσεων” και να τονίσει πως “σαφώς, η Τουρκία θα παίξει ένα κρίσιμο και απαραίτητο ρόλο”.
Για την ΠΓΔΜ
Στη θετική πορεία αντιστροφής των εντυπώσεων και των πιέσεων που δεχόταν η Ελλάδα ως προς την εκκρεμότητα του προβλήματος στη σχέση με την ΠΓΔΜ αναφέρθηκε επίσης ο υπουργός Εξωτερικών.
Εξειδικεύοντας, ο κ.Δρούτσας υπενθύμισε ότι το θέμα της ένταξης της ΠΓΔΜ (που πέρσι βρισκόταν στο σημείο αιχμής της ΕΕ) φέτος “δεν τέθηκε κάν” και υπογράμμισε πως έχει γίνει σαφές ότι “πρέπει να βρεθεί λύση για να ανοίξει ο ευρωπαϊκός δρόμος της χώρας”.
Σε ερώτηση σχετική με το χρονικό ορόσημο της συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, ο κ. Δρούτσας παρατήρησε πως “πάντα υπάρχουν χρονικά ορόσημα”, σημείωσε όμως, πως “εμείς δεν θέλουμε να μιλούμε με ορόσημα, αλλά με καθαρές θέσεις: αν οι γείτονές μας αποφασίσουν να εξετάσουν το πρόβλημα με ανοιχτό μυαλό, εδώ είμαστε με τις θέσεις μας”.
Ο κ. Δρούτσας ανέφερε ακόμη ότι ο ίδιος προτίθεται να συναντηθεί με τον Μ.Νίμιτς στη Ν.Υόρκη (στο περιθώριο της Γεν.Συνέλευσης του ΟΗΕ), σημείωσε πως δεν αποκλείει (αν παραστεί στη Ν.Υόρκη και ο Ν.Γκρούεφσκι) να λάβει χώρα και μια συνάντηση των δύο πρωθυπουργών, ενώ απαντώντας σε ερώτηση σχετική με τις αρνητικές δηλώσεις αξιωματούχων της άλλης πλευράς, επεσήμανε ότι “δεν θα αφήσουμε καμιά δήλωση να μας επηρεάσει”.
Ρομ – μετανάστες
“Πέραν των διμερών εργαλείων, η Ελλάδα θα αξιοποιήσει όλα τα εργαλεία που προσφέρει η ΕΕ στα θέματα των μεταναστών, ενώ ήδη ανέπτυξε σημαντικές πρωτοβουλίες στην κατεύθυνση εκπόνησης συμφωνιών άμεσης επαναπροώθησης”, τόνισε ο υπουργός Εξωτερικών απαντώντας σε ερώτηση σχετική με το θέμα των μεταναστών. Ως προς τον κίνδυνο μεταφοράς των Ρομ από τη Γαλλία και την Ιταλία στην Ελλάδα, ο κ. Δρούτσας υπογράμμισε πως η χώρα είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει “οποιοδήποτε ενδεχόμενο μετεγκατάστασης των Ρομ”.
Αλλαγές στη δομή
Σε ερώτηση αν το υπουργείο Εξωτερικών προτίθεται να εμπλέξει τον ιδιωτικό τομέα στην αναδιάταξη του υπουργείου Εξωτερικών, ο κ. Δρούτσας σημείωσε πως έχει παρακαλέσει όλους τους συλλόγους, να υποβάλλουν τις προτάσεις τους και τόνισε πως το όλο εγχείρημα βρίσκεται υπό την εποπτεία της υπηρεσιακής ηγεσίας του υπουργείου Εξωτερικών.
Ο υπουργός Εξωτερικών απαντώντας σε συναφή ερώτηση ανέφερε ακόμη, ότι “με την αποφασιστική συμβολή της διπλωματικής υπηρεσίας αλλά και όλων των εργαζομένων στο υπουργείο Εξωτερικών”, έχει σημειωθεί μία “σημαντική συμβολή στην εξοικονόμηση των πόρων”, όπως απαιτούν οι περιστάσεις.
Ως προς την κατανομή των αρμοδιοτήτων στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών, ο κ. Δρούτσας απαντώντας σε σχετική ερώτηση τόνισε πως “συνεργαζόμαστε καλά και το ομαδικό πνεύμα κυριαρχεί”.
Σε ό,τι αφορά τέλος την (υπό συγκρότηση) Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, ο κ. Δρούτσας απαντώντας σε σχετική ερώτηση αρνήθηκε να ακολουθήσει το πρότυπο του Φινλανδού ομολόγου του (που είπε πρόσφατα πως η χώρα του διεκδικεί 12 θέσεις σε διάφορα επίπεδα) και υπογράμμισε πως “η Ελλάδα θα λάβει αυτά που τής αναλογούν και με το παραπάνω”.
Σχέσεις με το Ισραήλ
“Έχουμε πεί πολλές φορές ότι η συνεργασία της Ελλάδας με το Ισραήλ δεν βρίσκεται σε αντίθεση με τις παραδοσιακές σχέσεις εμπιστοσύνης που διατηρεί η χώρα μας με τον αραβικό κόσμο. Δεν πρόκειται για ένα θέμα ανταγωνισμού, αλλά για μια προσπάθεια που αποσκοπεί στην εμπέδωση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή”, τόνισε ο υπουργός Εξωτερικών απαντώντας σε σχετική ερώτηση.
Απόδημος Ελληνισμός
Ως προς το θέμα του αποδήμου ελληνισμού, ο υφυπουργός Εξωτερικών Δημ.Δόλλης σημείωσε πως προτίθεται να επανεξετάσει τον ρόλο του Συμβουλίου Αποδήμου Ελληνισμού υπό το φώς της νέας πραγματικότητας, όπως, επίσης και τις ιδιαιτερότητες του αποδήμου ελληνισμού – “αφού ο έλληνας μετανάστης της Ευρώπης είναι διαφορετικός από αυτόν της Αμερικής και της Αυστραλίας”. “Επιδίωξή μας είναι”, είπε ο κ.Δόλλης “να διαμορφώσουμε μια σχέση σεβασμού προς την άλλη Ελλάδα”.
Τέλος, ως προς την προοπτική της επιστολικής ψήφου, ο υφυπουργός Εξωτερικών Δ.Δόλλης σημείωσε πως το θέμα θα αντιμετωπιστεί στον νέο εκλογικό νόμο που θα συζητηθεί σύντομα στη Βουλή.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ




Αγγελου Σταγκου
2010/09/17
Οπου γης και πατρίς
Του Αγγελου Σταγκου
Τα παιδιά μας φεύγουν. Μας εγκαταλείπουν και πολύ καλά κάνουν. Πηγαίνουν με αυξανόμενους ρυθμούς πλέον να βρουν την τύχη τους στο εξωτερικό. Αργησαν μάλιστα, αποχαυνωμένα τις τελευταίες δεκαετίες από τη μαλθακότητα, τη γονική υπερπροστασία, το πλούσιο χαρτζιλίκι, το βόλεμα στον δημόσιο τομέα και τον πατροπαράδοτο επαρχιωτισμό της ελληνική κοινωνίας, που ακόμη δεν αντιλαμβάνεται ότι ανήκει πλέον στον ευρύτερο χώρο της Ευρωπαϊκής Ενωσης και ότι, καλώς ή κακώς, η παγκοσμιοποίηση έχει επιβληθεί σε μεγάλο βαθμό. Τώρα όμως, η κρίση λειτουργεί καταλυτικά για την έξοδο.
Η μετανάστευση δεν είναι καινούργιο φαινόμενο στην ιστορία του νεοελληνικού κράτους. Πολλές χιλιάδες Ελλήνων, κυρίως από την Πελοπόννησο, μετανάστευσαν στην Αμερική κυνηγημένοι από τη φτώχεια τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Πολλοί ήταν και εκείνοι που έφευγαν στην ξενιτιά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, για να ακολουθήσουν νέες μαζικές μεταναστεύσεις στις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία, τη Νότια Αφρική μετά τον Εμφύλιο. Η πατρίδα δεν μπορούσε να θρέψει τα παιδιά της, ήταν και το κυνηγητό των αριστερών…
Στα τέλη της δεκαετίας του ’50 και τη δεκαετία του ’60 οι Ελληνες δεν αναγκάστηκαν να πάνε πολύ μακριά για να φάνε ψωμί. Στη Γερμανία, το οικονομικό θαύμα ήταν σε πλήρη ανάπτυξη και είχε ανάγκη από εργατικό δυναμικό, όπως και οι στοές του Σαρλ λε Ρουά, στο Βέλγιο· κάποιοι έφτασαν μέχρι τη Σουηδία. Αυτή τη φορά, η πλειονότητα των μεταναστών ήταν από τη βόρεια Ελλάδα, τη Μακεδονία, τη Θράκη, και ευτυχώς βοήθησε και ο Καζαντζίδης να πνίξουν τους καημούς τους.
Από την πρόχειρη λοιπόν αναδρομή γίνεται φανερό ότι ο ιδιωτικός τομέας δεν μπορούσε ποτέ να απορροφήσει την ανεργία. Με εξαίρεση μόνο τη ναυτιλία και τον εφοπλισμό, που σε ολόκληρο σχεδόν τον 20ό αιώνα πρόσφερε θέσεις εργασίας σε νησιώτες και άλλους Ελληνες από τη νότια Ελλάδα. Αλλά και αυτή ήταν μια μορφή ξενιτιάς. Και μόνο τα τελευταία 35-40 χρόνια, που το δανεικό χρήμα έρρεε άφθονο, που αναπτύχθηκε ο τουρισμός, παράλληλα με τον παρασιτισμό, και ο δημόσιος τομέας φρόντιζε να βολεύει στην αγκαλιά του άξιους και ανάξιους, κομματικούς και μη, πελάτες των πολιτικών και των συνδικαλιστών, κοντοχωριανούς, κοντινούς και μακρινούς συγγενείς, οι Ελληνες σταμάτησαν να μεταναστεύουν και να μπαρκάρουν μαζικά.
Με λίγα λόγια, ο δημόσιος τομέας, που οι πάντες καταριούνται σήμερα, απορροφούσε την ανεργία που δεν μπορούσε να απορροφήσει ο ιδιωτικός τομέας. Το κακό είναι ότι το έκανε δανειζόμενος, σπαταλώντας, αναξιοκρατικά, βουτηγμένος στη διαφθορά, χωρίς να δημιουργεί δομές, δίχως να προσφέρει κίνητρα για να αναπτυχθούν κάποιοι τομείς, με απουσία μελέτης, συντονισμού, συνέπειας και συνέχειας, αλλοτριώνοντας την παιδεία, εξυπηρετώντας μεγαλοσυμφέροντα, αλλά και απίστευτα πλέγματα συντεχνιακών μικροσυμφερόντων, επιτρέποντας στον κομματισμό να κυριαρχήσει, συμβάλλοντας στην αφυδάτωση της κοινωνίας και στην επιβολή του δημοσιοϋπαλληλικού πνεύματος. Το κυριότερο, βοήθησε όσο μπορούσε για να παγιωθεί από άκρου εις άκρον η στρεβλή νοοτροπία που χαρακτηρίζει τη χώρα.
Τώρα που ξεφούσκωσε και το Δημόσιο, αρχίζουν να φεύγουν τα παιδιά. Αυτή τη φορά βέβαια τις τάσεις φυγής τις έχουν τα παιδιά με τα πτυχία, με τα προσόντα, με τις δεξιότητες, όχι αναγκαστικά από φτωχές οικογένειες (αλλά και από αυτές), τα παιδιά των μικρομεσαίων, αρκετά αστόπαιδα, τα παιδιά που θεωρητικά θα αποτελούσαν τον κορμό της χώρας στο μέλλον. Γι’ αυτούς υπάρχει η διέξοδος, όχι για εκείνους που είναι ανειδίκευτοι και δεν έχουν δεξιότητες. Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον δεν έχει χώρο γι’ αυτούς τους τελευταίους…
Επικρατεί ανησυχία που φεύγουν τα παιδιά και σε λίγο ίσως αρχίσουν οι θρήνοι και οι υστερίες. Αλλά γιατί να μείνουν; Τι ευκαιρίες έχουν εδώ; Ποιο περιβάλλον δημιουργήσαμε γι’ αυτά; Ποια παιδεία, ποια αξιοκρατία, ποια οργάνωση, ποια συμπεριφορά, ποιον πολιτισμό, ποιους θεσμούς, ποια οικονομία, ποιες καινοτομίες, ποια έρευνα, ποια ανταγωνιστικότητα, ποια αγωγή, ποια σταθερότητα, ποιους μισθούς, ποιες θέσεις εργασίας, ποιες προοπτικές; Ας φύγουν λοιπόν, να πάνε στο καλό, να ανοίξουν τα μάτια τους και τους ορίζοντές τους, να ξεφύγουν από τη μιζέρια της ελληνικής καθημερινότητας και από τον ασφυκτικό υπερπροστατευτισμό της μανούλας, να ανοίξουν περπατησιά μόνα τους, να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους, να πλασαριστούν, να αμειφθούν, να δουν πώς λειτουργούν οι χώρες όπου εφαρμόζονται οι νόμοι και επικρατεί κάποια πειθαρχία και λογική.
Το νέο κύμα μετανάστευσης φουσκώνει ακόμη, δεν έχει ξεσπάσει και δεν ξέρουμε ακόμα με ποια ένταση θα ξεσπάσει. Ούτε σημαίνει ότι τα Ελληνόπουλα με προσόντα φεύγουν από την κόλαση για να βρεθούν αυτόματα στον παράδεισο. Θα μεταβούν όμως από το ακατάληπτο «αλαλούμ» της ελληνικής πραγματικότητας σε στοιχειωδώς οργανωμένες κοινωνίες. Στο κάτω κάτω της γραφής, ο ευρωπαϊκός χώρος είναι και δικός μας χώρος, οι επικοινωνίες και οι συγκοινωνίες έχουν μικρύνει χρόνο και αποστάσεις. Μεσοπρόθεσμα, θα ωφεληθεί και η χώρα, αφού όσοι επιστρέψουν θα μεταφέρουν εδώ γνώσεις, εμπειρία και μια άλλη νοοτροπία, ενώ όσοι μείνουν έξω θα μπορούν να βοηθήσουν αγοράζοντας… τα «ομόλογα της διασποράς» που πρόκειται να λανσάρει η κυβέρνηση στον απόδημο ελληνισμό. Οπου γης και πατρίς λοιπόν, για το καλό τους και ενδεχομένως και για το καλό της χώρας.
dy@hotmail.com
2010/09/17
Τα κουλουβάχατα της Αριστερής παραλυσίας.
Ο Κουβέλης με το ΠαΣοΚ. Ο Αλαβάνος με τον εαυτό του. Ο Τσίπρας με τον προεδρικό θώκο τον δικό του. Ο Δημαράς με τον τάχα μου κεντροαριστερό αλλά βαθύτατα καιροσκοπικό προορισμό του. Και ο Αλέξης Μητρόπουλος για τον προσωπικό λογαριασμό του. Ξέχασα κανέναν; Α, ναι. Ως τις εκλογές όλο και κάποιος θα ανεξαρτητοποιηθεί ώστε στη συνέχεια να διαμαρτυρηθεί και έτσι στον βασανιζόμενο, κατακρεουργημένο, τρομοκρατημένο και προδομένο λαό να απευθυνθεί. Η αποσύνθεση του ΣΥΡΙΖΑ και των παραφυάδων του, το αποτέλεσμα μιας πρόχειρης ηλεκτροκόλλησης οπορτουνιστικής και εντελώς εξουσιαστικής. Δηλαδή ο καθένας με το συμφέρον του. Δηλαδή συνοθύλευμα ετερόκλητων πολιτικών και ιδιοτελών στρατηγικών. Δηλαδή είμαι στο κόμμα για να κάνω όνομα, να χτίσω το προσωπικό μου προφίλ, να διαθέτω δωρεάν δημόσιες σχέσεις, να βγαίνω στα κανάλια, να ρυθμίζω ισορροπίες και, ποιος ξέρει, κάποια στιγμή μπορεί και βουλευτής. Και μετά; Α, μετά. Οπως λέει και ο Καρλ Μαρξ, εξαρτάται από τις συνθήκες, σύντροφοι της όχθης της αριστερής. Μπορεί εδώ, μπορεί εκεί, μπορεί παραδίπλα, μπορεί υπουργός, μπορεί αρχηγός. Γιατί ξέρετε. Εμείς καμία σχέση με τους σκληροπυρηνικούς και παλιομοδίτες του Περισσού. Ανοικτοί σε όλα. Στα ρεύματα, στα κινήματα, στην αμφισβήτηση, στις αναθεωρήσεις, στα πάντα. Η διαλεκτική του καιροσκοπισμού. Ο λαός το λέει διαφορετικά. Ανεμομαζώματα και ανεμοσκορπίσματα, παιδιά. Ο πολιτικός αυτισμός μιας δήθεν αριστερής και τάχα μου λαϊκής αγωνιστικής προοπτικής. Υπερβάλλω; Ε, τότε Αλέξη μου, Αλέκο μου και αγαπητέ Μητρόπουλέ μου, μπείτε στον κόπο από εκεί ψηλά να κατεβείτε στο πεζοδρόμιο και στα χαμηλά. Και ρωτήστε τον ανυποψίαστο, καθημερινό περαστικό. Ποια η διαφορά ανάμεσα στο ΠαΣοΚ με το μνημόνιο, στη ΝΔ με τα άδεια ταμεία και σε εμάς της ευρύτερης Αριστεράς; Η απάντηση μία και θα πέσει σαν κατραπακιά. Στα λόγια διαφορετικοί, για την εξουσία όλοι μαζί. Τουτέστιν, γύρισε ο τέντζερης και βρήκε το καπάκι!
Πασχου Μανδραβελη
2010/09/17
Ο μύθος της υποχρηματοδότησης των ΑΕΙ
Tου Πασχου Μανδραβελη
Πριν από μερικές εβδομάδες ένας αριθμός τρομοκράτησε ολόκληρη την ελληνική κοινωνία. Ο αριθμός «20.000». Τόσα υπολογίστηκαν τα κενά στα σχολεία και αυτό το νούμερο κόσμησε τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, έγινε σημαία των συνδικαλιστών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, τρομοκράτησε τους γονείς και σ’ αυτόν στηρίχτηκαν βαθυστόχαστες αναλύσεις του τύπου «πού πάμε, ρε; Πού πάμε;… Οταν μια κοινωνία δεν επενδύει στην παιδεία…» κ.λπ.
Τελικά τα κενά, παρά τη συνταξιοδότηση χιλιάδων εκπαιδευτικών είναι μόλις 2.000 (εν δέκατον των προϋπολογισμένων), πράγμα που επίσης είναι παράδοξο, αφού η Ελλάδα έχει τη μεγαλύτερη αναλογία δασκάλων προς μαθητές στον δυτικό κόσμο: ένας διδάσκων ανά δέκα διδασκόμενους στην Ελλάδα, όταν στη Φινλανδία το αντίστοιχο κλάσμα είναι 1/15. Την ίδια αναλογία δασκάλων μαθητών (1/15) έχουν και οι ΗΠΑ, ενώ ακόμη χειρότερη είναι στις Γερμανία, Ιαπωνία, Γαλλία, Βρετανία, Αυστραλία που πλησιάζουν το 1/20.
Κάποιοι μπορεί να σκεφτούν: «σιγά το πράγμα! Σάμπως είναι η πρώτη φορά που στη χώρα μαγειρεύονται τα νούμερα; Σχολή δημιουργικής λογιστικής θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει. Εξάλλου πίσω από τους αριθμούς κρύβονται άνθρωποι» (σ.σ.: συνήθως αργόσχολοι).
Το πρόβλημα όμως είναι ότι αυτού του τύπου οι κινδυνολογίες και οι πολλοί ψευδείς αριθμοί που κυκλοφορούν αποπροσανατολίζουν τη συζήτηση και δίνονται οι λάθος λύσεις. Ενώ, για παράδειγμα, η πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση πάσχουν από υποδομές (λόγω της υποχρηματοδότησης) οι κυβερνήσεις πιεζόμενες από την κινδυνολογία των κενών αντί να φτιάχνουν τα σχολεία τα φορτώνουν με διδάσκοντες. Αντί να δημιουργούν υποδομές, ώστε να μαθαίνουν τα παιδιά, λύνουν το πρόβλημα της ανεργίας των διδασκόντων.
Ενας άλλος μύθος που κυκλοφορεί είναι εκείνος της υποχρηματοδότησης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Αυτός δεν βασίζεται μόνο στο πραγματικό γεγονός της υποχρηματοδότησης της παιδείας στο σύνολό της (η Ελλάδα δίνει το 3,9% του ΑΕΠ, με μέσο όρο της Ε.Ε των «27» 5,04%). Στους ευρωπαϊκούς λογαριασμούς, η Ελλάδα εμφανίζεται να ξοδεύει πολύ λίγα ανά φοιτητή ή σπουδαστή: οι κατά κεφαλήν δαπάνες της χώρας μας το 2006 ήταν 5.200 ευρώ, ενώ ο μέσος όρος των «27» ήταν 8.400 ευρώ ανά φοιτητή ή σπουδαστή.
Από την άλλη, όμως, η χώρα μας εμφανίζεται να ξοδεύει πολλά περισσότερα για τα τριτοβάθμια ιδρύματα, σε σύγκριση με τις άλλες δυτικές χώρες. Η Ελλάδα ξοδεύει το 1,44% του ΑΕΠ στην ανώτατη εκπαίδευση, όταν η κραταιά Γερμανία δίνει το 1,14% του ΑΕΠ, οι ΗΠΑ το 1,33% και ο μέσος όρος της Ευρώπης των «27» είναι στο 1,15%. (Σ.Σ.: η παιδεία που χαντακώνουμε είναι η δευτεροβάθμια. Η Ελλάδα δίνει στα Γυμνάσια και Λύκεια το 1,14% του ΑΕΠ, ενώ ακόμη και η Εσθονία δίνει το 2,32%. Ο μέσος όρος της Ευρώπης των «27» είναι 2,25%).
Το μυστικό, βέβαια, αυτού του παράδοξου βρίσκεται στους αιώνιους φοιτητές, οι οποίοι ακόμη παραμένουν εγγεγραμμένοι στα ελληνικά ΑΕΙ και μειώνουν την ελληνική κατά κεφαλήν δαπάνη. Οπότε μάλλον πρέπει να καταλήξουμε σε ένα συμπέρασμα: από τα ελληνικά ΑΕΙ δεν λείπουν τα λεφτά. Αλλα λείπουν· η οργάνωση, το μεράκι και η δουλειά ενός μεγάλου μέρους των διδασκόντων.
Παντελη Μπουκαλα
2010/09/17
«Ασήμαντη Αριστερά»;
Tου Παντελη Μπουκαλα
«Ασήμαντη» χαρακτήρισε την Αριστερά ο κ. Αλέκος Αλαβάνος, ανακοινώνοντας την υποψηφιότητά του στην περιφέρεια Αττικής. Πρόσωπα και πράγματα γνωρίζει και δικαίωμα απόλυτο έχει να αποδίδει οποιουσδήποτε χαρακτηρισμούς. Αν έχει και δίκιο είναι προς συζήτηση, μια συζήτηση ωστόσο που, έτσι όπως επιβλήθηκαν οι προσωποποιημένες αντιπαλότητες, δεν φαίνεται να γίνεται με τους πολιτικότερους και ιδεολογικότερους των όρων στον μέχρι διαλύσεως κατακερματισμένο χώρο της Αριστεράς, που κάποτε αρκούσε να την ονομάσεις Ανανεωτική για να δώσεις το στίγμα της· τώρα πια πρέπει να προσδιορίσεις τον επικεφαλής (τον κ. Τσίπρα, τον κ. Αλαβάνο, τον κ. Κουβέλη) για να καταλάβει ο συνομιλητής σου σε ποια μερίδα, κόμμα ή μέτωπο αναφέρεσαι.
Είναι ένα ερώτημα άλλωστε πόσοι, ακόμα και ψηφοφόροι του, θυμούνται τον ακριβή τίτλο του αρχικού Συνασπισμού (της Αριστεράς και της Προόδου) και της μετεξέλιξής του (της Αριστεράς των Κινημάτων και της Οικολογίας) και πόσοι έχουν τη γνώση και την υπομονή να χαρτογραφήσουν λεπτομερώς τις συνιστώσες του ΣΥΡΙΖΑ και τις υποομάδες κάθε συνιστώσας. Από αμήχανη μελαγχολία μάλλον παρά από πρόθεση ειρωνική, κάμποσοι, μπροστά σε μια πολυδιάσπαση που εκτραχύνει τη γλώσσα, γεγονός που ματαιώνει εν τη γενέσει της οποιαδήποτε δοκιμή συνεννόησης, φέρνουν στο νου τους την εξαιρετική ταινία των Μόντι Πάιθονς «Ενας προφήτης μα τι προφήτης», όπου, σχεδόν αδιαφορώντας για τους Ρωμαίους, το Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης σφάζεται με το Απελευθερωτικό Μέτωπο της Παλαιστίνης, και τα δυο μαζί με το Μαχητικό Απελευθερωτικό Μέτωπο, και βέβαια με το Σφόδρα Μαχητικό Απελευθερωτικό Μέτωπο.
Αν λοιπόν η ανανεωτική Αριστερά, στην οποία κάποια στιγμή προσχώρησε και κατόπιν ηγεμόνευσε ο κ. Αλαβάνος, κατάντησε «ασήμαντη», κάθε άλλο παρά ασήμαντο μπορεί να θεωρηθεί το μερίδιο ευθύνης των ηγετών της – όλων. Ωφέλιμη ως εκ τούτου (ή μάλλον κάτι σπουδαιότερο: άκρως αναγκαία) θα ήταν η αυτοκριτική – επίσης όλων. Αλλά όχι με τον απολιτικό και προσχηματικό τρόπο που συνηθίζεται στο ΚΚΕ, τον τελικό νικητή του ενδοαριστερού μικροεμφυλίου.
Πασχου Mανδραβελη
2010/09/17
Φανταστικές αξίες, μιγαδικές πολιτικές
Tου Πασχου Mανδραβελη / pmandravelis@kathimerini.gr
Ο παραλογισμός σ’ ένα σύστημα σκέψης είναι ό,τι και ο φανταστικός αριθμός στα μαθηματικά. Απαξ και εμφιλοχωρήσει κάπου, βρίσκεται σε κάθε αποτέλεσμα. Οσους πραγματικούς αριθμούς κι αν προσθέσει, αφαιρέσει, πολλαπλασιάσει ή διαιρέσει κάποιος, στο τέλος θα βρεθεί με ένα μιγαδικό αριθμό· ένα μέρος του θα είναι πραγματικός αριθμός κι ένα μέρος του φανταστικός.
Στη συζήτηση για την απελευθέρωση της αγοράς φορτηγών υπάρχει, από την αυγή της μετεμφυλιακής Ελλάδος, ένα φανταστικό στοιχείο. Αυτό λέγεται άδεια και δόθηκε προνομιακά σε κάποιους για καθαρά πολιτικούς λόγους. Διάφοροι υπουργοί επιβράβευσαν τους κομματάρχες ή ψηφοφόρους των, παρέχοντάς τους (όπως παλιότερα έκαναν οι βασιλείς) ολιγοπωλιακά προνόμια σε μια αγορά. Αυτό το δοτό προνόμιο έγινε «περιουσία». Πολλαπλασιάστηκε με πραγματικά λεφτά και στο τέλος εμφανίστηκε μια μιγαδική περιουσία. Ενα μέρος είναι η πραγματική αξία των φορτηγών κι ένα άλλο μέρος η φανταστική αξία των «αδειών».
Το πρόβλημα είναι ότι εκεί που μας χρωστούν οι κάτοχοι των αδειών, ζητάνε και το βόδι. Δεν φτάνει που εκμεταλλεύτηκαν προνομιακά ένα καθεστώς επί δεκαετίες (κάποιοι από τους συνδικαλιστές του κλάδου έκαναν κι «επιχειρήσεις» δεκάδων φορτηγών με την ανοχή της κοινωνίας στο προνόμιο) απειλούν να νεκρώσουν τη χώρα, κλείνοντας δρόμους ή απεργώντας. Και μπορούν να το κάνουν διότι μόνο αυτοί έχουν τη φανταστική άδεια να μεταφέρουν προϊόντα. Είπαμε: από τη στιγμή που εμφιλοχωρήσει κάπου (και μάλιστα αξιωματικά) ο παραλογισμός, αυτός προκύπτει σε κάθε αποτέλεσμα -ακόμη κι αν υπάρχει λογική συνέπεια σε όλη τη διαδικασία.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι έχει στηθεί καβγάς για την αξία της φανταστικής περιουσίας των κατόχων αυτών των αδειών, είναι ότι έχει εμπλακεί η κυβέρνηση προσπαθώντας με διάφορες πράξεις να πετύχει ένα πραγματικό αποτέλεσμα. Ο δυστυχής κ. Ρέππας, τη μία φορά προσθέτει 27.000 ευρώ στην άδεια, την άλλη πολλαπλασιάζει επί 3.000 ευρώ τον τόνο (μέχρι τους 42 τόνους) κ.ο.κ. Αντί να αφαιρέσει το φανταστικό στοιχείο από την εξίσωση, προσθέτει και πολλαπλασιάζει άλλους φανταστικούς αριθμούς, προσπαθώντας να επιτύχει ένα θετικό αποτέλεσμα. Ξέχασε προφανώς ότι ακόμη και ο πολλαπλασιασμός δύο φανταστικών αριθμών δίνει αρνητικό αποτέλεσμα. Και το αρνητικό αποτέλεσμα στην περίπτωσή μας είναι ότι συνεχίζουν να παραμένουν κλειστές οι ευκαιρίες για τους νέους. Από τους 175.000 ανέργους που υπολογίζει η ΓΣΕΕ ότι θα έχουμε τα επόμενα τρία χρόνια, κάποιοι θα μπορούσαν να δραστηριοποιηθούν στον κλάδο των φορτηγών. Δεν θα τα καταφέρουν, όμως, ανάμεσα στα υπόλοιπα φράγματα θα είναι και οι 27.000 του κ. Ρέππα, ή όποιον άλλο φανταστικό αριθμό προσθέσει.
Οι συνδικαλιστές του κλάδου των φορτηγών έχουν καλομάθει στα προνόμιά τους και δεν θέλουν να κάνουν πίσω. Πήραν δε θάρρος από την καλοσύνη του κ. Ρέππα (ή μήπως είναι η γνωστή παλαιοκομματική δειλία μπροστά στο πολιτικό κόστος;) και ζητούν απόσυρση του νομοσχεδίου. Ισως αυτό να συνετίσει την κυβέρνηση. Οι φανταστικοί γόρδιοι δεσμοί δεν λύνονται με μιγαδικές πολιτικές. Απλώς, κόβονται…
Παντελη Mπουκαλα
2010/09/17
Ψωμιαδοκώσταινα λοιπόν;
Tου Παντελη Mπουκαλα
Ας υποθέσουμε ότι ένας ιστορικός του μέλλοντος, περί το 2050, αποφασίζει να ασχοληθεί με τα χρόνια μας, λίγο πριν – λίγο μετά το μιλένιουμ. Για να πρωτοτυπήσει, επιλέγει να φτιάξει το υφαντό της εποχής μας με νήμα ένα επώνυμο και τις διαδρομές του, τα κλαδιά και τα παρακλάδια του. Το πιο εύκολο θα ήταν να διαλέξει το επώνυμο Παπανδρέου ή Καραμανλής ή Μητσοτάκης (στη σύζευξή του με το Μπακογιάννης). Αυτός, όμως, για να μελετήσει ταυτόχρονα την πολιτική και την κοινωνία, διαλέγει σαν κλειδί το όνομα Ψωμιάδης. Από υλικό, άλλο τίποτα. Εδώ τώρα η αναζήτηση στο Ιντερνετ σου προσφέρει πάραυτα μυριάδες ευρήματα. Σκεφτείτε, λοιπόν, ποιος όγκος θα συσσωρευτεί στα επόμενα σαράντα χρόνια. Γιατί το επώνυμο Ψωμιάδης, σαν σήμα της ελληνικής μαγκιάς όπως μάθαμε να την εννοούμε ή του ελληνοπρεπούς καταφερτζιδισμού, δεν το διαθέτει μόνον ένας αλλά τρεις, τουλάχιστον. Μια τριάδα που δύσκολα θα την αποκαλούσε κανείς αγία.
Εκτός, λοιπόν, από τον τηλεοπτικώς διασημότερο της χορείας, τον νομάρχη κ. Παναγιώτη Ψωμιάδη, υπάρχει και δρα ως ποδοσφαιρικός μεγαλοπαράγοντας ο κ. Μάκης Ψωμιάδης, ενώ έντονη (και για χιλιάδες πολίτες καταστροφική) υπήρξε η δράση του μεγαλοεπιχειρηματία των ασφαλίσεων κ. Παύλου Ψωμιάδη. Συγγενείς εξ αίματος, όσο ξέρω, δεν είναι, το πνεύμα τους πάντως, όπως αποτυπώθηκε στη δημόσια πολιτεία τους, τους οδήγησε σε δρόμους διασταυρούμενους. Οσο ευδιάκριτες είναι οι διαφορές τους, άλλο τόσο είναι τα κοινά γνωρίσματά τους, λ.χ. ο κάπως ιδιότυπος σεβασμός των νόμων και των κανόνων – της πολιτικής και της αγοράς.
Τα κλέη του κ. νομάρχη είναι γνωστά, μας απασχόλησαν και χθες· περιττεύει ως εκ τούτου η υπόμνηση. Για τους άλλους δύο, εντελώς συνοπτικά: Ο κ. Μάκης Ψωμιάδης (ο διάσημος Μάκαρος με τις επίσημες διάσημες «αγαπούλες» του και το τετράκιλο κομπολόι) έχει εισπράξει συνολικά καμιά εικοσαριά χρόνια φυλάκιση για ποικίλα σοβαρά αδικήματα. Κελί πάντως δεν τον στενοχώρησε ποτέ (τον ταλαιπωρεί μια ιδιότροπη πνευμονοπάθεια που θεραπεύεται διά του πουροκαπνίσματος) και τώρα εξυγιαίνει το ποδόσφαιρο σαν άρχοντας της ομάδας της Καβάλας. Ο κ. Παύλος Ψωμιάδης από την άλλη, εκμεταλλευόμενος και την κραυγαλέα πολιτική ανοχή, όπως ματαίως κατήγγειλε ο «Σύλλογος ζημιωθέντων από την “Ασπίς Πρόνοια”», έπαιξε και… έχασαν μυριάδες άνθρωποι, που δεν θα ξαναβρούν ό,τι έχασαν (και δεν ήταν ασήμαντο) διότι, πώς να το κάνουμε, «η πολιτεία αγρυπνεί και μεριμνά».
Θα έχει άδικο, λοιπόν, ο υποθετικός ιστορικός του μέλλοντος αν, μετά τη μελέτη τέτοιων λαμπρών βιογραφικών, παρονόμαζε τη χώρα «Ψωμιαδοκώσταινα», ακολουθώντας εν μέρει την παράδοση και συνυπολογίζοντας πόσοι Κωνσταντίνοι, Κώστηδες και Κωστήδες την κυβέρνησαν; Ή έχουν άδικο όσοι δεν ξέρουν τι να την κάνουν την απογοήτευσή τους ζώντας σε τέτοιους καιρούς;
Σταθης N. Kαλυβας
2010/09/19
«Αρχίνησα και ’γω να κλέβω κι ήβρα την τύχη μου!»
Tων Σταθη N. Kαλυβα & Mαριας Kαλιαμπου*
Τρεις δρόμοι ανοίγονται στην εποχή του Μνημονίου. Μια (συντηρητική) εκδοχή το αντιμετωπίζει ως αγγαρεία: μια επαχθή υποχρέωση που μας επέβαλαν καταχρηστικά οι ξένοι. Η εκδοχή αυτή προκρίνει μια στενά δημοσιονομική λογική που οδηγεί στην αποσπασματική εφαρμογή και την ενδεχόμενη αποτυχία. Η δεύτερη (αντιδραστική) εκδοχή εδράζεται στον στρουθοκαμηλισμό: στην άρνηση πως η κρίση υπήρξε αποτέλεσμα στρεβλώσεων που διατρέχουν ολόκληρη την κοινωνία και στον ισχυρισμό πως για όλα φταίνε αποκλειστικά κάποιοι διεφθαρμένοι πολιτικοί και «κλέφτες». Ο στόχος είναι να μην αλλάξει τίποτα (αντίθετα, να ενισχυθούν οι στρεβλώσεις) και αναπόφευκτη κατάληξη είναι η πτώχευση και η παρακμή. Η τρίτη (επαναστατική) εκδοχή επιτάσσει την γενική κινητοποίηση για μία εκ βάθρων αλλαγή και τη μετατροπή του Μνημονίου σε πλατφόρμα για τη δρομολόγηση μεταρρυθμίσεων παντού, ξεκινώντας από την Παιδεία και τη Δικαιοσύνη. Πρόκειται για τον μόνο ελπιδοφόρο δρόμο, ιδιαίτερα δύσβατο όμως, καθώς απαιτεί πολιτικό όραμα και την αλλαγή νοοτροπιών που έχουν διαποτίσει βαθιά τη συλλογική συνείδηση, όπως είναι η επιβράβευση της παράκαμψης των νόμων.
Η λαϊκή κουλτούρα αποτελεί ιδανικό καθρέφτη των νοοτροπιών αυτών. Αν και διαφέρουν από χώρα σε χώρα ως προς επιμέρους μοτίβα, τα παραμύθια έχουν κοινό πυρήνα. Ετσι, η σύγκριση εκδοχών του ίδιου παραμυθιού αναδεικνύει τις ιδιαιτερότητες των κοινωνιών. «Ο αρχικλέφτης» είναι ένα παραμύθι διαδεδομένο σχεδόν σε όλον τον κόσμο. Ο βασικός πυρήνας του αναφέρεται στα κατορθώματα του επιδέξιου κλέφτη. Στη γερμανική εκδοχή, που περιλαμβάνεται στη συλλογή των αδερφών Γκριμμ («Der Meisterdieb»), ο κλέφτης μετανιωμένος επιστρέφει ύστερα από χρόνια στους φτωχούς γονείς του, οι οποίοι αναστατώνονται μόλις μαθαίνουν την εξέλιξη του γιου τους. Πρέπει να αποδείξει τις ικανότητές του στο νονό του, τον άρχοντα της περιοχής. Αυτός του θέτει τρεις δύσκολες δοκιμασίες για να γλιτώσει τη ζωή του, πράγμα που τελικά επιτυγχάνει με ιδιαίτερα ευρηματικό τρόπο. Ο άρχοντας τον αφήνει ελεύθερο, αλλά τον εξορίζει προειδοποιώντας τον πως άμα επιστρέψει, θα τον αποκεφαλίσει.
Ο Ελληνας αρχικλέφτης είναι κι αυτός εξαίρετος στην «τέχνη» του: χρησιμοποιώντας την εξυπνάδα και πονηριά του κλέβει με αριστοτεχνικό τρόπο τον θησαυρό του βασιλιά. Ο τελευταίος δεν καταφέρνει ποτέ να τον πιάσει με αποτέλεσμα να τον περιγελά ο Τούρκος βασιλιάς. Τότε, όμως, ο αρχικλέφτης παρουσιάζεται στον Ελληνα αρχηγό για να τον βοηθήσει και για άλλη μια φορά διαπρέπει. Παριστάνει τον άγγελο Κυρίου στον Τούρκο βασιλιά, τον απάγει για να τον οδηγήσει δήθεν στον Παράδεισο και τον φέρνει μπροστά στον Ελληνα βασιλιά, ο οποίος κάθεται σε χρυσό θρόνο και προσποιείται το Θεό. Ο Τούρκος, νομίζοντας πως αντικρίζει το Θεό προσκυνά τον Ελληνα βασιλιά, ο οποίος του λέει πως είναι άξιος να συλλάβει, αν όχι τον κλέφτη τότε τουλάχιστον τον Τούρκο βασιλιά. Μετά από αυτήν την «ανδραγαθία» του αρχικλέφτη, ο βασιλιάς παραγράφει όλα τα αδικήματά του και δίνουν τα χέρια. Στο τέλος, ο κλέφτης παντρεύεται την κόρη του βασιλιά και ανεβαίνει στο θρόνο.
Τόσο στο ελληνικό όσο και στο γερμανικό παραμύθι ο κλέφτης υποβάλλεται σε μια σειρά δοκιμασιών και στο τέλος πάντα τα καταφέρνει. Η ουσιαστική διαφορά μεταξύ των δύο παραλλαγών έγκειται στη σχέση του αρχικλέφτη με το νόμο: ενώ στη γερμανική παραλλαγή ο κλέφτης είτε τιμωρείται είτε εκδιώκεται από τη χώρα του, στην ελληνική ο κλέφτης στο τέλος πάντα δικαιώνεται, τα σφάλματά του συγχωρούνται και ο ίδιος αποκτά την εξουσία. Στην ελληνική παραλλαγή είναι εμφανέστατη η αδυναμία του κράτους να επιβληθεί και να εφαρμόσει τους νόμους, ενώ στο γερμανικό κείμενο κυριαρχεί η αίσθηση της τάξης και δικαιοσύνης καθώς ακόμα και ο ίδιος ο κλέφτης αναγνωρίζει την ηθική του κατάπτωση και αποδέχεται την ποινή του. Στο ελληνικό παραμύθι αντίθετα, η κλοπή αντιμετωπίζεται ως αποδεκτή μέθοδος κοινωνικής ανόδου και καταξίωσης που οδηγεί στη μίμηση. Ετσι, σε μιαν άλλη ελληνική εκδοχή, ένας φτωχός γέρος χωρικός, ύστερα από πολλές περιπέτειες όπου άλλοι επιτήδειοι κλέβουν τα ζώα του, αποφασίζει και αυτός να κάνει τα ίδια. «Αρχίνησα και ’γω να κλέβω κι ήβρα την τύχη μου!» αναφωνεί στο τέλος.
Οπως δείχνει η σύντομη αυτή περιήγηση στον κόσμο των παραμυθιών, η παράκαμψη του νόμου και η «ανυπακοή» μπορεί ως μύθοι να λειτούργησαν λυτρωτικά σε προνεωτερικές εποχές ακραίας ένδειας αλλά από ένα σημείο και μετά μετατράπηκαν σε τροχοπέδη της προόδου. Σήμερα, δεν έχουν τίποτα απολύτως το καινούργιο ή το ριζοσπαστικό. Η έξοδος από την κρίση απαιτεί την απαλλαγή από πλήθος αντίστοιχων στρεβλών και βαθιά ριζωμένων νοοτροπιών. Οι νοοτροπίες αυτές, όμως, δεν συνιστούν αναλλοίωτα, εγγενή χαρακτηριστικά, αλλά ριζώνουν (και επομένως παρέρχονται) ως αποτέλεσμα συγκεκριμένων θεσμών και κινήτρων. Αλλάζοντας τους θεσμούς, αλλάζουμε και τα κίνητρα, και επομένως τις νοοτροπίες. Αν πετύχουμε τη μεταρρύθμιση των θεσμών, θα έχουμε κατορθώσει κάτι πολύ ουσιαστικότερο και βαθύτερο από την αποκατάσταση της δημοσιονομικής τάξης.
* Ο κ. Στάθης Ν. Καλύβας είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Yale. Η κ. Μαρία Καλιαμπού είναι λέκτορας του Πανεπιστημίου Yale.
Γιάννης Στουρνάρας
2010/09/20
Γιάννης Στουρνάρας
«Ακαριαίος θάνατος η έξοδος από το μνημόνιο, αναγκαία όμως τα αναπτυξιακά μέτρα»
Δευτέρα 20 Σεπτεμβρίου 2010 [ 12:46 ]
Την εκτίμηση ότι το μνημόνιο είναι αναγκαίο, προκειμένου να μην χρεοκοπήσει αμέσως η Ελλάδα, αλλά δεν αποτελεί ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο, εξέφρασε μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό «ΒΗΜΑ 99,5» ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ κ. Γιάννης Στουρνάρας. Επιπλέον, τόνισε ότι το μνημόνιο χρειάζεται επικαιροποίηση, καθώς τα μέτρα για το 2011 δεν είναι πλέον ρεαλιστικά.
Ο κ. Στουρνάρας δήλωσε: «Το μνημόνιο είναι ένα αναγκαίο πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής, αλλά δεν είναι ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο [...] Και το μνημόνιο αυτό καθ’ αυτό χρειάζεται επικαιροποίηση, δηλαδή αν δείτε ορισμένα από τα μέτρα για το 2011, δεν είναι πλέον ρεαλιστικά, πρέπει η κυβέρνηση να προτείνει άλλα ισοδύναμου αποτελέσματος.
»Το μνημόνιο δεν λέει πολλά πράγματα για την ανάπτυξη, δεν λέει για την καινοτομία, δεν λέει για το τρίγωνο της γνώσης, για την παιδεία, για την έρευνα, για τα πανεπιστήμια, αφήνει πάρα πολλά πράγματα ανοικτά. Εδώ υπάρχει πεδίον δόξης λαμπρόν για όλους του οικονομολόγους, τους εγχώριους και τους ξένους, για προτάσεις»
Ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε: «Αν βγούμε από το μνημόνιο σήμερα αυτό σημαίνει ακαριαίος θάνατος. Η Ελλάδα θα χρεοκοπήσει αμέσως, και για όσους νομίζουν ότι αυτό είναι καλό ας δούνε την Αργεντινή δέκα χρόνια μετά από την χρεοκοπία ακόμη δεν μπορεί να δανειστεί από τις αγορές, ακόμα ο κόσμος δεν έχει πάρει τα λεφτά του από τις τράπεζες από τότε, κι ακόμα υπάρχει αυτήν τη στιγμή ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού που κυριολεκτικά πεινάει σε μια χώρα πάρα πολύ εύφορη, σε μια χώρα πάρα πολύ παραγωγική.
»Κανείς μας δεν είναι ευτυχής με την επιτήρηση που έχουμε σήμερα, μας θίγει την εθνική υπερηφάνεια, τα πάντα, αλλά με δικά μας λάθη φτάσαμε εδώ. Αν αυτήν την στιγμή φύγουμε από το μνημόνιο, σήμερα οι αγορές είναι κλειστές, αυτό σημαίνει ότι το έλλειμμα θα πρέπει να πέσει, γιατί δεν θα μπορούμε να δανειστούμε καθόλου, για να καταλάβει ο κόσμος τι σημαίνει να φύγουμε από το μνημόνιο, σημαίνει ότι δεν θα μπορούμε να έχουμε πόρους της τάξης των 50 δισ. ευρώ το χρόνο, δεν ξέρω αν καταλαβαίνετε τι σημαίνει αυτό; Αυτό σημαίνει πείνα, αυτό σημαίνει φτώχεια και ό,τι χειρότερο».