50 χρόνια ελληνική μετανάστευση στη Γερμανία- Εικόνες Μεταναστών- Πού βρίσκονται τα σύνορα προς την πατρίδα;- αφιέρωμα του Ινστιτούτου Γκαίτε στην Αθήνα

Όνειρα και ελπίδες μιας καλύτερης ζωής, που ζητούσαν ενσάρκωση στη Γερμανία, όπου βρέθηκαν με μία μικρή βαλίτσα στο χέρι, χωρίς καν να μιλούν τη γλώσσα. Το άγχος της εγκατάστασης, της προσαρμογής στα νέα δεδομένα, η ανάγκη υπεράσπισης των συμφερόντων τους και η διεκδίκηση καλύτερων συνθηκών ζωής και εργασίας στη Γερμανία, με την επιστροφή στην πατρίδα πάντα κατά νου, οδηγούν στη δημιουργία των ελληνικών κοινοτήτων.

Κάποιοι τα κατάφεραν και γύρισαν. Με τα χρόνια, όμως, η προσωρινή εγκατάσταση έγινε για τους πολλούς μονιμότητα. Η ζωή στη νέα πατρίδα ήταν πλέον γεγονός.

Στα χρόνια που πέρασαν από την υπογραφή του Γερμανο-Ελληνικού Συμφώνου Προσέλκυσης Εργατών το 1960, έλληνες σκηνοθέτες, που έζησαν ή ζουν ακόμα στη Γερμανία, αλλά και γερμανοί, αποτύπωσαν πτυχές της ζωή των ελλήνων, πρώτης και δεύτερης γενιάς.

Μισώ αιώνα μετά της υπογραφή της σύμβασης, το Ινστιτούτο Γκαίτε της Αθήνας διοργανώνει κινηματογραφικό αφιέρωμα, μία ακόμη επετειακή εκδήλωση για τους στους πρωταγωνιστές της ελληνικής μετανάστευσης.

Από τις 18 έως τις 25 Οκτωβρίου, θα παρουσιαστούν εννέα, βραβευμένες στην Ελλάδα και τη Γερμανία, ταινίες μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ έξη ελλήνων σκηνοθετών, όπως και μία ταινία του καταξιωμένου Γερμανού σκηνοθέτη, Ράινερ Βέρνερ Φάσμπιντερ.

Οι έλληνες σκηνοθέτες, που γνώρισαν από κοντά την πρώτη, αλλά και τη δεύτερη γενιά των γκάσταρμπάιτερ στη Γερμανία, είναι ο Λευτέρης Ξανθόπουλος, ο Γιώργος Καρυπίδης, ο Νίκος Λυγγούρης, ο Κώστας Μαχαίρας, η Αγγέλα Μυλωνάκη και ο Φίλιππος Τσίτος.

Οι σκηνοθέτες θα παραστούν στις προβολές, που θα γίνουν στην αίθουσα εκδηλώσεων του Ινστιτούτου Γκαίτε στην Αθήνα, με είσοδος ελεύθερη για το κοινό.

• Ο «Έλληνας γείτονας», του Ράινερ Βέρνερ Φάσμπιντερ

Η πρώτη εικόνα του γκάσταρμπάιτερ, του «Έλληνα γείτονα» (Katzelmacher), προέρχεται από Ράινερ Βέρνερ Φάσμπιντερ και θα παρουσιαστεί τη Δευτέρα, 18 Οκτωβρίου.

Ο Γερμανός σκηνοθέτης υποδύεται ο ίδιος το ρόλο του Έλληνα μετανάστη Γιώργου στην ταινία του, που γυρίστηκε το 1969, με τους Hanna Schygulla, Lilith Ungerer, Elga Sorbas, Doris Mattes κ.ά.

Πρόκειται για την ιστορία του Γιώργου, που μπορεί να μην μιλάει ελληνικά, η γοητεία του όμως και η ντροπαλότητά του ασκούν μεγάλη έλξη στα κορίτσια. Αντιθέτως, στα αρσενικά μέλη της παρέας η γοητεία αυτή προκαλεί αποστροφή, ξενοφοβία, φθόνο, κυρίως εξαιτίας της υποτιθέμενης μεγαλύτερης «σεξουαλικής ικανότητας» του Νότιου. Άλλωστε, ο βαυαρέζικος ιδιωματισμός «Katzelmacher», υβριστικός χαρακτηρισμός για τους μετανάστες που προέρχονται από χώρες του Νότου, δηλώνει τον Νότιο που κάνει παιδιά στις Γερμανίδες με μεγάλη συχνότητα και ευκολία, «σαν τις γάτες». Οι άνθρωποι συσπειρώνονται ενάντια σ’ αυτόν τον ξένο, τον ξυλοφορτώνουν, ωστόσο τον αφήνουν να υπάρχει εφόσον μπορούν να τον εκμεταλλευτούν.

Για τον μετανάστη και τον Φασμπίντερ μιλούν η Μαρία Παραδείση, επ. καθηγήτρια Θεωρίας και Ιστορίας του Κινηματογράφου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και Νίκος Λυγγούρης, σκηνοθέτης.

• «Τελευταίος σταθμός Κρόιτσμπεργκ» (Endstation Kreuzberg), ντοκιμαντέρ του Γιώργου Καρυπίδη και «Uhr», του Νίκου Λυγγούρη

Ένα κινηματογραφικό βλέμμα στους κατοίκους της συνοικίας Κρόιτσμπεργκ, του Δυτικού Βερολίνου, αποτελεί το ντοκιμαντέρ του Γιώργου Καρυπίδη «Τελευταίος σταθμός Κρόιτσμπεργκ» (Endstation Kreuzberg), γυρισμένο το 1975.

Η ταινία προσεγγίζει την καθημερινότητα και τα προβλήματα των ξένων εργατών (γκάσταρμπάιτερ), κυρίως Τούρκων και Ελλήνων, που διεκδικούν την εθνική τους ταυτότητα, μέσα από τη διεθνιστική αλληλεγγύη τους.

Η προβολή του ντοκιμαντέρ, διάρκειας 20 λεπτών, θα γίνει την Τρίτη, 19 Οκτωβρίου, στις 20:00.

Στη συνέχεια θα προβληθεί η ταινία «Uhr», του Νίκου Λυγγούρη, που γυρίστηκε το 1988 για λογαριασμό του 2ου προγράμματος της γερμανικής τηλεόρασης ZDF. Η ταινία πραγματεύεται τη ζωή και τα όνειρα μιας ελληνικής οικογένειας στο Βερολίνο, που κάνει επιδιορθώσεις ρούχων, έχοντας ως στόχο να βγάλει πολλά λεφτά και να γυρίσει στην Ελλάδα. Παίζουν οι ηθοποιοί Χρυσούλα Διαβάτη, Δημήτρη Πουλικάκο, Pia Podgornik, Bernd Vollbrecht, Ντόρα Βολανάκη κ.ά.,

Παρουσιάζει και συντονίζει η Μαρία Παραδείση, επ. καθηγήτρια Θεωρίας και Ιστορίας του Κινηματογράφου.

• «Η Ελληνική Κοινότητα της Χαϊδελβέργης» (Griechische Gemeinde Heidelberg) και «Ο Γιώργος από τα Σωτηριάνικα» (Giorgos aus Sotirianika), ντοκιμαντέρ του Λευτέρη Ξανθόπουλου

Την άνοιξη του 1976 η Γενική Συνέλευση της Ελληνικής Κοινότητας της Χαϊδελβέργης αποφασίζει τη δημιουργία μιας ταινίας, με στόχο τη μεγαλύτερη δημοσιότητα των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι ξένοι εργάτες στη Γερμανία. Έτσι «γεννήθηκε» το ντοκιμαντέρ «Η Ελληνική Κοινότητα της Χαϊδελβέργης», του σκηνοθέτη Λευτέρη Ξανθόπουλου, η παραγωγή του οποίου χρηματοδοτήθηκε από τους Έλληνες της περιοχής, ενώ το συνεργείο εργάστηκε χωρίς αμοιβή.

Η ταινία ερευνά το μεταναστευτικό ζήτημα από τη θέση ενός συλλογικού οργάνου των ελλήνων εργατών στη περιοχή αυτή της δυτικής Γερμανίας. Τα προβλήματα, που τους απασχολούν, πιεστικά: εκπαιδευτικό, στεγαστικό, δυσκολίες προσαρμογής στον ξένο τόπο, ανεργία, σκληρές συνθήκες δουλειάς, όπως και οι επιπτώσεις στην υγεία των μεταναστών από τις δυσκολίες διαβίωσης.

Το ντοκιμαντέρ, διάρκειας 30 λεπτών, θα προβληθεί την Τετάρτη, 20 Οκτωβρίου, στις 19:00.

Στη συνέχεια θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ «Ο Γιώργος από τα Σωτηριάνικα» (Giorgos aus Sotirianika), και πάλι του Λευτέρη Ξανθόπουλου, που γυρίστηκε το 1978. Η ταινία, διάρκειας 45 λεπτών, επιχειρεί να καταγράψει διάφορες όψεις του «μύθου» της Ρωμιοσύνης, προσεγγίζοντας τους ανθρώπους που η μοίρα της μετανάστευσης τους έχει μεταμορφώσει σε προϊόντα ενός χώρου ολότελα ξένου γι’ αυτούς, στον οποίο όμως είναι αναγκασμένοι να ζήσουν.

Κεντρικό πρόσωπο ένας «επιτυχημένος γκάσταρμπάιτερ», ο Γιώργος Κοζόμπολης, Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας της Χαϊδελβέργης και ταβερνιάρης, που πήγε στη Γερμανία από το χωριό του, τα Σωτηριάνικα της Πελοποννήσου.

• «Δεύτερη πατρίδα-Ο Γιώργος από τη Χαϊδελβέργη», ντοκιμαντέρ του Κώστα Μαχαίρα και «Στο πέρασμα του χρόνου-Ο Γιώργος από τα Σωτηριάνικα»(Griechenland 2009, 26´), του Λευτέρη Ξανθόπουλου, σε πρώτη προβολή

Το 2000 ο Λευτέρης Ξανθόπουλος σ’ ένα δημοσίευμά του για το Γιώργο από τα Σωτηριάνικα, που προσπαθεί τώρα, στην Ελλάδα ξανά, να επανασυνδεθεί με ότι είχε αφήσει πίσω του, ρωτάει: «Ποιος θα σκηνοθετήσει σήμερα τον Γιώργο, που επέστρεψε στην Ελλάδα μαζί με την οικογένειά του ύστερα από 30 χρόνια στον ξένο τόπο;».

Αυτή ήταν και η αφορμή για να γυριστεί το 2002 το ντοκιμαντέρ, «Δεύτερη πατρίδα-Ο Γιώργος από τη Χαϊδελβέργη», από τον Κώστα Μαχαίρα, που ανταποκρίθηκε στην πρόκληση να αποδώσει μέσα σε 56 λεπτά το πως νιώθει, πλέον, μεταξύ δυο «πατρίδων», ο μέχρι πρότινος «επιτυχημένος γκάσταρμπάιτερ».

Η βραδιά θα κλείσει με το ντοκιμαντέρ του Λευτέρη Ξανθόπουλου «Στο πέρασμα του χρόνου-Ο Γιώργος από τα Σωτηριάνικα», παραγωγή 2009, που θα προβληθεί για πρώτη φορά.

Το 2009 ανεβαίνει στο Εθνικό Θέατρο το έργο «Ο χορός της μοναχικής καρδιάς». Θέμα του ο Ξένος, η αναζήτηση ταυτότητας σ’ ένα κόσμο μακριά απ’ την πατρίδα. Ο Γιώργος Κοζόμπολης συμμετέχει ως ηθοποιός και ο Λευτέρης Ξανθόπουλος τον κινηματογραφεί και πάλι στο νέο «παλιό» του ρόλο.

Τα ντοκιμαντέρ θα προβληθούν παρουσία του πρωταγωνιστή και των σκηνοθετών.

• «Ελληνικές Σπεσιαλιτέ», ντοκιμαντέρ του Φίλιππου Τσίτου και «Μπαχ και Μπουζούκι» (Bach und Bouzouki), της Αγγέλας Μυλωνάκη

Το κινηματογραφικό αφιέρωμα στους πρωταγωνιστές της ελληνικής μετανάστευσης, θα ολοκληρωθεί στις 25 Οκτωβρίου με την προβολή του ντοκιμαντέρ του Φίλιππου Τσίτου, «Ελληνικές Σπεσιαλιτέ» και «Μπαχ και Μπουζούκι» (Bach und Bouzouki), μία μυθοπλασία της Αγγέλας Μυλωνάκη.

Το ντοκιμαντέρ του Φίλιππου Τσίτου «Ελληνικές Σπεσιαλιτέ», διάρκειας 50 λεπτών, έχει γυριστεί το 1998 στο Βερολίνο, με θέμα τις ελληνικές ταβέρνες και τους Έλληνες ταβερνιάρηδες, για την εκπομπή «Παρασκήνιο» της Ελληνικής Ραδιοφωνίας Τηλεόρασης-ΕΡΤ.

Η μυθοπλασία της Αγγέλας Μυλωνάκη, «Μπαχ και Μπουζούκι» (Bach und Bouzouki), γυρισμένη το 2006, παρουσιάζει τη ζωή της 19χρονης Μαρίας, από το Μόναχο, η οποία δουλεύει σερβιτόρα στη ταβέρνα των γονιών της. Εκεί, στο κελάρι, μόλις βρει ευκαιρία εξασκείται στο τσέλο για να δώσει εισαγωγικές εξετάσεις στην Ανώτατη Σχολή Μουσικής. Όταν ο πατέρας της παθαίνει έμφραγμα, η Μαρία αναγκάζεται ν’ αναλάβει την οικογενειακή επιχείρηση-και τότε πού καιρός πια για τσέλο …

Παίζουν: Μαριλί Μήλια, Δέσποινα Παγιανού, Γιάννης Τότσικας, Επαμεινώνδας Λαδάς, Jannis Sprengler, Λάζαρος Μπουκτσής κ.ά.

Κείμενο της Διαμαντένιας Ριμπά

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s